Պատմական համեմատականներ. Պապ թագավո՞ր, թե՞...

27/12/2019 11:12
Պատմական համեմատականներ. Պապ թագավո՞ր, թե՞...

«Պապ թագավորի եղերական մահվան մասին խոսելիս նիկլոն չի մոռանում նաեւ ասել, որ ինքը մենակ չէ։ Նա դրանով հաստատում է, որ ի տարբերություն Պապ թագավորի, որն ըստ էության մնացել էր մենակ, առանց դաշնակիցների, ինքը որպես Հայաստանի ներկայիս վարչապետ իր թիկունքում ունի հզոր երկրների հովանավորությունը։ Թվում է սա բավական է, որպեսզի ինքն իրեն զգա, որպես սուլթան եւ երկրում ահաբեկչության ու հալածանքների մթնոլորտ ստեղծելով մարսի իր բոլոր կամայականություններն ու հանցանքները։
Մեր պատմության էջերը հազիվ թե թերթած լինի այդ տգետը եւ ակնհայտ է, որ Պապ թագավորի պարագան նրան հուշել են իր լեւոն պապայի կողմից նշանակված խորհրդականները։ Ի դեպ, Պապի մասին նրա պատկերացումները միանգամայն չեն համապատասխանում իրականությանը։ Ինչեւէ, մեր յալանչի նիկլոն տեղյակ չէ մեր պատմության շատ ավելի ակնառու դեպքերին, որոնցից է օրինակ Վարազդատ թագավորի հետ կապված պատմությունը, որին հենց նիկլոյի օրինակով իշխանության էին բերել օտարները՝ հռոմեացիները։ Սակայն դա ամենեւին էլ չխանգարեց մեր հայերին, որպեսզի նրանք գահից զրկեն այդ սրիկա գործակալին։
Հայոց պատմության մեջ շատ ավելի սոսկալի իրողություններ են տեղի ունեցել դավաճանների հետ։ Մերուժան Արծրունին եւ Վահան Մամիկոնյանը պարսից աշխարհակալ տիրակալի՝ Շահի դրածոներն էին Հայաստանում, որոնցից առաջինը հավակնում էր արքայական գահին, իսկ երկրորդն իր ավագ եղբոր՝ Վասակ Մամիկոնյանի սպարապետության պաշտոնին։ Մենք գիտենք, թե ինչպես դավաճան Վահանին եւ նրա ուրացող կնոջը սպանեց իրենց հարազատ որդին՝ Սամվել Մամիկոնյանը, իսկ Մերուժան Արծրունու վերջն ավելի դաժան էր։ Արշակունյաց արքաների թագադիր ասպետ Սմբատ Բագրատունին շիկացած օղակը հագցրեց դավաճան Մերուժանի գլխին, կրակի մեջ խորովելով նրան, այդպիսով վերջ դնելով այդ դավաճանի չնչին կյանքին։
Դու Վարազդատ թագավորի, Վահան Մամիկոնյան եւ Մերուժան Արծրունի մեծ իշխանների դեմ ընդամենը կեղտի ճանճ ես, նիկլո եւ քեզ վագր ես երեւակայու՞մ, այ ոչինչ։ Այսօրվա հայերն էլ իրենց արիացի նախնիների ժառանգներն են, որոնք վաղ, թե ուշ քեզ՝ բոշայիդ, որ Վարազդատի պես հադգնել ես բազմել հայոց գահին, ականջներդ կկտրեն, կսարքեն <դվառնյաշկա> շուն ու հետո քեզ կկախեն այն հրապարակում, որտեղ դու հոխորտում եւ հաչում էիր Ազգի նվիրական սրբությունների վրա։
Հիմա դու գիտես եւ՛ պատմություն եւ՛ գլխիդ գալիքը...»:

Արծրունի Ավետիսյանի ՖԲ էջից